Żelazo, czerwone krwinki, ferrytyna – co warto wiedzieć sprawdzając wyniki

 

 Zaczniemy może od erytrocytów czyli czerwonych krwniek 

Ponieważ są odpowiedzialne za transport tlenu ich niski poziom nie pozwala na prawidłowe dotlenienie organizmu. Każdy kto miał anemię i doświadczył drętwienia kończyn ale również problemów ze zmęczeniem, pamięcią i koncentracją wie co oznacza nieprawidłowe utlenienie organizmu 🙂 Kilka podstaw dotyczących czerwonych krwinek

  • żyją ok 120 dni
  • powstają w szpiku kostnym
  • do ich rozwoju niezbędne  są: żelazo, witaina B12 i kwas fliowy (wit. B9)

 

Wysoki poziom RBC – przyczyną mogą być:

– czerwienica prawdziwa

– niedokrwienie tkanek  związane np. z przebywaniem na dużych wysokościach, sportem wyczynowym, nabytą lub wrodzoną wadą serca, niektórymi chorobami płuc, tętniakiem tętniczo-żylny

– czasami również niedokrwienie związane z zatorami, zakrzepicą

– choroby szpiku kostnego (to w nim powstają czerwone krwini)

– problem z nerkami i zwiększone wytwarzanie erytropoetyny, związane np. z wodonerczem, torbielowatością nerek lub nowotworem

 

Niski poziom:

– anemia – niedobór żelaza, B12 lub kwasu foliowego. Albo też niedobór wszystkich tych składników jednocześnie….

Przy ocenie  niedoboru kwasu foliowego i witaminy B12 pomocne są wskaźniki czerwonokrwinkowe (MCV, MCH, MCHC) które najczęściej są wtedy wysokie  w przeciwieństwie do niedoboru żelaza, przy którym najczęściej MCV, MCH, MCHC są niskie

– krwawienia – moga to być krwawienia wewnętrzne (np. z przewodu pokarmowego) ale również mięśniaki macicy, obfite miesiączki, endometrioza

– rozpad erytrocytów związany z autoagresją lub pod wpływem działania chemii (np. środki chemiczne używane w pracy)

– 3 tyrmestr ciąży

– przewodnienie

 

Hemoglobina

To czerwony barwnik w krwinkach, kóry skałda sie z 4 grup hemowych zawierajacych 4 cząsteczki żelaza.

Przyczyny niedoboru i nadmiaru hemoglobiny są bardzo zbliżone do opisanych powyżej  zaburzeń poziomu erytrocytów.

Na jej obniżenie mogą wpływać niektóre leki (kwas acetylosalicylowy, antybiotyki zawierające erytromycynę, niektóre leki uspokajające, fenobarbital). Na jej nadmiar mogą  wpływać leki odwadniające (furosemid) jak również niektóre leki psychotropowe.

 

Żelazo

Tak jak wspomniałam wyżej jest składnikiem hemoglobiny. Wraz z pożywieniem dostarczamy żelazo III wartościowe, które w żołądku zmieniane jest do II wartościowego. Po połączeniu z białkiem w jelicie cienkim wchłania się w postaci ferrytyny.

Żelazo magazynujemy w wątrobie, śledzionie i szpiku kostnym  w postaci ferrytyny

Nadmiar żelaza:

  • hemochromatoza – występuje rzadko, ale jeśli pozostałe wskaźniki również nas niepokoją wówczas warto zrobić badanie genu HFE, które wykluczy to schorzenie
  • często nadmiar żelaza może paradoksalnie być związany z anemią – spowodowaną niedoborem witamin z grupy B (B12 i kwas foliowy) lub niedoborem samego żelaza. W takmi przypadku badamy zapasy żelaza czyli ferrytynę (opisana poniżej)

Niskie żelazo:

  • anemia  najczęściej związana z jego zbyt małą jego ilością w diecie (warto wspomnieć, że najlepiej wchłania się żelazo hemowe bo w ok 20%, niehemowe to zaledwie 5% wtedy warto łączyć je z witaminą C żeby zwiększyć przyswajalność)
  • może być związany z krwawieniami – obfitymi miesiączkami, nadżerkami w jelitach, krwawieniami w obrębie przewodu pokarmowego

 

Jeśli mamy nadmiar lub niedobór żelaza – żeby dobrze diagnozować takie wyniki sprawdzamy poziom transferryny i  ferrytyny – czyli białek, które pozwalają na transport i magazynowanie żelaza.

 

Ferrytyna

Ferrytyna pozwala na magazynowanie żelaza w wątrobie i pokazuje nam jego zapasy. Ponieważ jest białkiem ostrej fazy jej wysoki poziom może oznaczać, że chorujemy przewlekle.

Wysoka feryrytna + niskie żelazo i niska transferyna

  • choroby autoimmunologiczne – RZS, hashimoto,
  • uszkodzenie wątroby (która jest magazynem ferrytyny)
  • uszkodzenie śledziony
  • przedawkowanie żelaza w suplementacji lub po transfuzji krwi
  • anemia megaloblastyczna, aplastyczna, hemolityczna
  • choroby zakaźne
  • choroby nowotowrowe

Niska ferrytyna + niskie żelazo

  • oznacza anemię – sprawdzamy jeszcze transferynę i wskaźniki czerwonokrwinkowe. Różnicujemy anemię na podstawie dalszych wyników i szukamy oczywiście przyczyny a nie tylko zaleczamy żelazem

Niska ferrytyna + wysokie żelazo

  • Nadmiar żelaza i niedobór ferrytyny może oznaczać, że mamy anemię –  niedobór żelaza i/lub witaminy B9 i B12. Często niedobór tych dwóch ostatnich widać również w morfologii krwi (wysoki poziom wskaźników MCV, MCH i MCHC)

 

Jeśli więc chcemy dokładnie sprawdzić czy mamy anemię warto zawsze sprawdzać żelazo, ferrytynę, transferynę, czerwone krwinki, wskaźniki MCV, MCH, MCHC i jeśli to konieczne zbadać również gen HFE.

Zwłaszcza, że czasem nadmiar żelaza oznacza jego niedobór i obniżenie żelaza w diecie może być w tym przypadku szkodliwe. Podobnie jak większość witamin i składników mineralnych ciężko doprowadzić jest do nadmiaru żelaza spożywając je w diecie w postaci naturalnej. A o zgrozo takie zalecenia znalazłam chcąc zobaczyc jak interpretują inni wyniki wskaźnikó czerwonokrwinkowych. Raczej nie szukałabym przyczyny przeładowania żelazem w diecie.

W przypadku suplementacji żelazem podchodziłabym jednak bardzo ostrożnie ponieważ jego nadmiar działa pro-nowotworowo i może zwiększać ryzyko wystąpienia zawału. Przedawkowanie w suplementacji to już zupełnie inna kwestia i faktycznie mozemy przesadzić z ilością żelaza. Jak wspomniałam dmoze tez działac pronowotworowo co prawdopodobnie związane jest z reakcją:

jony żelaza + nadtlenek wodoru –> wolne rodniki nadtlenowe (hydroksylowy OH*)

 

I jak w każdym przypadku tak i tutaj w interpretacji naszych wyników –  szukamy przyczyny i drążymy temat 🙂

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *